NIÇIn Meal Okumaliyiz

[SiLa]

NI?IN MEAL OKUMALIYIZ

Ali Bula?, Kuran-i Kerim ve T?rk?e Anlami, 5 bs., Istanbul, XXVII

T?rk?e'de Kur'an-i Kerim'in terc?me edilmis haline "?eviri" yerine meal s?zc?g? kullanilir. Bunun nedeni meal kelimesinin yakin ?eviri anlamina sahip olmasidir. Kur'an-i Kerim terc?mesi ya da ?evirisi demek daha iddialidir. Bu nedenle meal yazarlari ?eviri konusunda yetersizliklerini vurgulamakta ve Kitabimizin ?evirisini yapmanin m?mk?n olmadigini itiraf etmektedirler. Bunun yaninda vahyin ne demek istedigini, -aslina azami uygunlugu saglayacak sekilde- ancak meal ile verilebilecegini ifade ederler.
Kur'an-i Kerim mealleri bir?ok dilde mevcuttur. Muhammed Hamidullah'in verdigi bilgiye g?re, Avrupa'da ilk Meal ?alismalari 1141'de baslamis ve Kuran bu tarihlerde Latince'ye ?evrilmistir. Italyanca'ya 1513, Almanca'ya 1616, Fransizca'ya 1647 ve Ingilizce'ye de 1648'de terc?me edilmistir. Bug?n i?in, yaklasik olarak Almanca'da 47, Ingilizce'de 51, Fransizca'da 31, Latince'de 36, Urduca'da 100'e yakin ve Fars?a'da 100'?n ?st?nde meal bulunmaktadir. T?rk?e'de 65 civarinda Meal oldugu s?ylenebilir. *

Demek ki Kuran'i insanlarin kendi dillerinde anlama ?abalarinin k?kenleri ?ok eskilere dayanmaktadir. Ancak Kuran-i Kerim'i anlamak i?in yapilan T?rk?e meallerin sayica Ingilizce meallere yakin olusu bizim i?in ?z?c?d?r.

a.Ni?in meal?

T?rkiye'de ?zellikle uluslasma s?recinin baslamasiyla dilde de arinma g?ndeme gelmis ve sovenizmin etkisiyle vahiy dili Arap?a "eskiler s?yle derlerdi" diyerek asagilanmis bir bakima eskiler b?yle masal anlatirlardi denilmek istenmistir. Malesef Anadolu'da Arap?a'ya olan asinalik zorlama y?nelimlerle T?rk?e'deki agirligini yitirmis ve sahip oldugumuz dini birikimin devamliligi bir bakima kesintiye ugramistir.

Dine samimi olarak baglanmak isteyen insanlar hakli olarak vahyi anlama ?abasina girismislerdir. Ancak genel manada, var olan vahyi Arap?a metinden anlama yoksunlugu, hakli olarak M?sl?manlari Kur'an-i Kerim'i mealinden okumaya itmistir. Kur'an-i Kerim meali okumak hurafelerle karismis mevcut din anlayisini Kitabimizla sorgulama seklinde etkili olarak baslamissa da zamanla hurafeleri silecegiz diye vahyin mealinin ?tesinde bir kisi veya eser tanimamaya kadar varmistir. Bu hal Robinson Crusoe'nun adaya d?st?g? gibi bir M?sl?man’in bir yerde sadece vahiy ile bas basa kalmasi seklinde tezah?r etmistir.

Dini kaynagindan alma ?abasi bazi olumsuz sonu?lara vardi diye, bu ?abadan vazge?mek dogru degildir. En dogru olan sey, arastirilanin ne oldugunu bilmek ve ?nemli unsurlarini tespit etmektir. Konu din olunca da bu dinin kaynagini anlama ?abasi arinmanin en ?nemli y?n?n? teskil eder.

b. Dini anlamada mealin konumu
Yazili bir eseri baska bir dile tam olarak aktarmak m?mk?n degildir. S?z konusu olan ilahi vahiy oldugunda bu imkansizlik daha da bir ger?eklik kazanmaktadir. Ilk asamada bizi ilgilendiren bu baglamda Kur'an-i Kerim'in konumudur. Kuran-i Kerim, siradan bir Kitap olmadigi i?in onu ?slup ve muhteva olarak baska bir dile tam olarak aktarmak hemen hemen imkansizdir. ??nk? kelime veya c?mle (ayet) ne kadar usta ve uzmanlasmis bilginler eliyle ve hatta ilk g?r?n?ste bir baska dildeki tam ve tipatip karsiligi bulunarak aktarildigi iddia edilirse edilsin, ger?ekte bu, Kur'an-i Kerim'in bir kelime veya bir ayetinin beser eliyle bir baska dilde dondurulmasi, anlaminin o ?eviri kalibi i?inde sinirlandirilmasi ve diger muhtemel, zengin ve kapsamli anlamlardan koparilmasi demek olacagindan baska herhangi bir metin i?in bu m?mk?n olsa bile, Kur'an-i Kerim i?in s?z konusu olamaz. Ancak bu Kuran'in baska bir dile aktarilmasinin sakincali oldugu anlamina gelmemektedir. Kuran-i Kerim baska dillere ?evrilmesi ve M?sl?manlarin onun canli sahitligini yapmalari sayesinde teblig bir?ok insana ulasmis ve yayginlik kazanmistir.

Ne var ki Kuran-i Kerim'in g?nderilis amaci insanlari vahiy dogrultusunda harekete ge?irmektir. Kuran'in ?ne ?ikarilmasi gereken y?n? hakki batildan ayirdedici ?zelligidir. Duygulari harekete ge?irme konusunda motamot ?evirinin etkili olamadigi kesindir. Ancak duygusal olarak okuyucuyu harekete ge?irme arzusu edebi y?n? mesajin muhtevasini geri plana itebilir. Bu da vahyin amacini ikinci plana iter. Motamot terc?me yapilip yazarin tercih ettigi kelimenin tam karsiligini dipnot seklinde vermesi daha iyi olur. Bu, okuyucunun en dogru olani se?mesini kolaylastirir.

c.Meal okuma ve protestanlasma
Hiristiyanlikta yasanan reform hareketleri din adamlarinin otoritesini olduk?a sarsmis ve Protestanligin ?nde gelen sahsiyeti M. Luther Incil'i herkesin anlayabilecegini savunmustur. Acaba meal okumak ve vahyi anlamaya ?alismak Incil'in akibetini dikkate aldigimizda Kur'an-i Kerim i?in de d?s?n?lebilir mi? Hayir bir defa Meal okuyalim derken zaten, onu Incilden farkli olarak Kuran yerine koymuyoruz. Incil anlam olarak elde bulunan bir tarih kitabi h?km?ndedir. Zira aslen Ibranice olmasina ragmen Incil meallerine esas alinan Kitap Latince'dir. Yani Incil g?nderildigi dilde muhafaza edilememistir. Her ?eviri yorumdan uzak olamayacagi i?in Incil de aslini koruyamamistir. Zaten hermen?tik ilmi de farkli Incil metinlerindeki anlam ?rg?s?n? g?z ?n?nde bulundurarak Allah'in kastettigini ortaya ?ikarmaya ?alisiyor. Bu anlamda Kur'an-i Kerim mealini okumak Protestanlasma anlamina gelmez. Zira Hiristiyanlarin isteseler de ?ze d?n?s hareketi baslatmalari m?mk?n degildir. ??nk? onlar "elde mahfuz kalanlarla" idare etmek durumundadirlar. M?sl?manlar i?inse ellerinde "s?phe olmayan" bir kitap mevcuttur. Kur'an-i Kerim, vahyedildigi dilde korunmus, Peygamber(s) tarafindan hayata aktarilmis ve onun bu pratigi ?mmet tarafindan gerek yasayarak gerekse kayit yoluyla g?n?m?ze ulastirilmistir.

[SiLa]

d.Arap?a ve meal
Bize g?re Kuran'in Arap?a olmasi ve kelimelerin ifade ettigi anlam son derece ?nemlidir. Ayetler sadece anlamlari ile var denilse, bu Kur'an-i Kerim'e sembolik bir kitap olarak bakmayi getirir ki bu da onun yalin mesajini onlarca anlama sahip bir metin gibi algilanmaya g?t?r?r. Muhkem olan ayetlerinin dil yapisini Kitabimizi tefsir edenler dikkate almislar ve ayetleri anlama ?abalarini onun bu y?n?ne dayandirmislardir. ?yle olmasaydi, m?fessirlerimiz ?rnegin, harfi cerleri dikkate alarak sonu?lara varmaz ve kaideler ?ikarmaya ?alismazlardi. Bu nedenle elimizdeki mealler sadece birer terc?me olmaktan ?teye gidemezler. Kuran Arap?a olarak indirilmis olan Kitaptir. Onun bir?ok anlama gelebilecek salt anlam merkezli bir Kitap oldugunu ileri s?rmek onun ayni zamanda hi?bir anlama gelmedigini iddia etmektir.

Kuran-i Kerim'den bir surenin Fars?a'ya ?evrilmesi Islam'in ilk d?nemlerinde ger?eklesmistir. Daha sonra Ebu Hanife Iran'li M?sl?manlarin namaz kilarken ayetleri Fars?a okuyabileceklerini ifade etmistir. Bu, namazda okunanin anlamini bilmeyen insanlara y?nelik bir ?abaydi. Ve tarihsel bir g?r?st?. M?sl?man olan kimselerin okuduklarini anlamalarini saglamaya d?n?kt?. Bunun yerine ?ok da zor olmayan birka? sureyi anlami ile ezberleyip okumak tavsiye edilebilirdi. ??nk? Kur'an-i Kerim, lafiz ve anlamdan olusmaktadir. Birini digerine yeglemek dogru degildir. Onu anlama ?abamiz sinirlidir. Bizden daha iyi anlama ihtimali olanlarin varligi her zaman mevcuttur.
Kuran-i Kerim ?evrilince her kelimenin anlamini tam olarak vermek m?mk?n olmayabilir. Ancak bunun yaratacagi sorunlar, Kuran ?zerine yapilan ?alismalarla giderilebilir. ?rnek olarak enzelna (indirdik) ifadesinini ge?tigi yerler ele alalim: "Ey Adem ogullari! Size ?rt?n?n diye giysiler ve g?zel elbiseler verdik(enzelna)" (Araf 7/26)
Enzelna ifadesi tam tamina "indirdik" anlamina gelir. Elbette g?kten elbiseler indirilmedi. Bu ayette enzelna ifadesi elbise yapma ya da kullanma kabiliyetini size verdik anlaminda d?s?n?lmeli. Bu anlama bi?imi Kuran'in diger yerlerinde de kullanilabilecek niteliktedir: "O size demiri indirdi."(Hadid 57/25) Biz bunu Allah demir indirdi diye anlayamayiz. Ne var ki bu ifadenin ne anlama geldigi ?ok b?y?k problem olusturmamaktadir. Bu ifadenin ilk bakista garip g?r?nmesi onun ?evirisinin anlasilmazligindan degildir. Kuran'a asina olmayan ve Arap olan birisi de bu ifadeyi garipseyebilir. Bu t?r ifadelerin iyi ?evrilemedigini s?yleyip insanlari Kuran mealinden sogutacagimiza hem okumalarini hem de arastirmalarini tavsiye edelim.

e.Meal okurken karsilasilan zorluklar
Meal okurken karsilasilan bir problem de ayetlere farkli anlamlarin verilmesidir. Kimi meallerde parantez i?inde mensup olunan mezhebin g?r?s? aktarilir, kiminde de parantezlerin varligi elestirilir bir kelime birka? kelime ile bu defa da / isareti ile verilir. Her iki durumda da m?tercim anlami tam olarak veremedigini zimnen de olsa itiraf etmistir. Ancak anlaminin tam olarak tespit edilemedigi ayet sayisi azdir. Bunlari ?n plana ?ikarmak ve yanlis anlamanin tehlikelerini g?ndemde tutmak yersizdir. Zira hi?bir meal gerek parantez i?inde gerekse / isareti ile versin, Cebrail'in ge?tigi ayeti Mikail, ahiretin ge?tigi yeri d?nya, m?minin ge?tigi yeri kafir diye ?evirmez. Yani meal okuyarak dinin temel esprisini yakalamak, anlamak m?mk?nd?r.
Unutulmamasi gereken nokta, meal okumanin bir anlama ?abasi oldugudur. Dini anlatma pozisyonunda olanlarin ise anlamaya ?alisanlara nispetle daha fazla sorumluluk tasimalari nedeniyle dini kendi dilinden anlama ?abasi i?ine girmeleri kendileri ve hitap ettikleri insanlar a?isindan son derece faydali ve gereklidir. Zira "bilen" olmak arti bir ?abayi gerektirir.

f.Meal ve mesaj
Rabbimiz Yahudilere Tevrati kendi dillerinde g?nderdi. Yahudiler Ibraniceyi Allah'in ?zel/kutsal dili olarak kabul ettiler. Ancak dil ilahi mesajin iletilmesinde bir ara?tir. Rabbimizin toplumlara kendi mesajini o toplumun dili ile iletmesi dil degisse de mesajin farkli dilde ifade edilebildigini ve anlasildigini g?sterir. Bir bu?uk milyara yakin insanin kendilerini M?sl?man olarak ifade etmeleri ?eviriler sayesinde olmustur. Vahyi terc?meden de olsa okuyan birisi Arap?a'yi bildigi halde Kur'an-i Kerim'i okumayan birine g?re dini daha iyi kavrar. Hakkin sahitligini sergileyebilir.
Kuran-i Kerim'in edebi m?kemmelligini takdir etmek m?mk?n olmasa da onun bu y?n? ?eviriler sonucu elde edilenler yaninda az bir kayiptir. Edebi g?zellik insanlari etkilemekte bir y?nd?r sadece. Diger bir deyisle, Arap?a olmayan bir dille mesaji anlamak Arap?a konusmayan birisi i?in b?t?n delilleri g?rmeden sonuca varmak demektir.
Rabbimiz Kuran mesajinin herhangi bir dilde t?m d?nyaya verilebilecegini, Kuran'in Arap?a veya baska bir dilde olmasinin fark etmeyecegini bizlere s?yle bildiriyor: "Biz onu, yabanci bir dilde Kuran yapsaydik, mutlaka, 'ayetleri a?iklansa idi ya' diyeceklerdi. Arap (peygamber)e yabanci dil ?yle mi? De ki: "O iman edenlere bir hidayet ve sifadir. Iman etmeyenlerin ise kulaklarinda bir agirlik vardir. O, (Kuran)onlara karsi k?rl?kt?r. Onlar (sanki) uzak bir yerden ?agrilmaktadirlar.(Fussilet 41/44) Yani vahyin mesajini farkli dillere mensup insanlara onlarin dilinde ulastirmak m?mk?nd?r. Ancak bu aktarim beseri etkinliklerin ?n planda olmasi hasebiyle eksiktir. Bu eksiklik dini kendi dilinde anlayabilenlerin ?abalariyla rahat?a giderilebilir.

Sonu?
Arap?a metninden Kur'an-i Kerim'i okuyup anlamak b?y?k bir nimettir. Ancak Arap?a bilmeyen ve arinmak isteyen M?sl?manlar i?in meal okumanin Kuran-i Kerimi anlamada b?y?k bir ?neme sahip oldugunu hatta onu okumanin ibadet oldugunu s?yleyebiliriz. Peygamber(s)'den bu yana kavramlar vahiydeki muhtevasini tam olarak koruyamamistir. Bu alandaki islah ?abasi vahyi anlamak i?in okuyarak ve onun sahitligini yaparak s?rd?r?lebilir. T?m M?sl?manlardan Arap?a ?grenmelerini bekleyemeyecegimize i?in onlari dinin ?z?ne y?nlendirmeliyiz. Mealden yanlis anlama ve uygulamalarin ortaya ?ikmasi m?mk?nd?r. Ancak dinin kaynagindan bihaber bir hayat yasamak daha b?y?k bir yanilgidir. Vahyi anlama ibadetini yerine getirirken elde edilen sonu?lar mutlak hakikatlermis gibi d?s?n?lmemeli diger m?minler ile hakki sabri tavsiye baglaminda yanlis anlamalar giderilmeli ve vahyi (dogru) anlama ?abasi kesintisiz s?rd?r?lmelidir.

[metinilkay]

Allah razi olsun kardesim.

[KEDEN]

Kuranin mealini okumak gercekten cok faydali, insanin sadece anlamini bilmeden kuran okumasinin yeterli almayacagini d?s?n?yorum, Kurani okumak bununla birlikte anlamini bilmek ?ok ?nemli, insan ibadetini daha husu i?erisinde yapabiliyor, benceeeeee tabii

[ireme]

Kuran'i okuyup,i?indeki yazilanlarla amel edrsen bir anlami vardir.

[Hayrun-Nisa]

?ogunlukla arap?a bilmeyen insanlar okuyorlar
arap?a bilenler ise ?ok nadir
ama ben arap oldugum halde okuyorum ve okuyacagium ??nk? kuranda anlamadigim bir?ok kelime var ben ise anlayarak okumak istiyorum..

[ireme]

Bende arap?a dersi almaya basliyorum bana dua edin kardeslerim.Siteye fazla giremeyecegim ama konulardan haberdar olduk?a mesaj yazmaya ?alisacam.

[Hayrun-Nisa]

kolay gelsin arap?a ?grenmek ?ok kolay am abazilari i?inde zor
ama ?grenmeni tavsiye ederim ?ok lazim ??nk? ))))