[SiLa]

LASIYYEMALAR


Onuncu S?z?n bir cihette esasi ve Yirmi Sekizinci S?z?n Arabi ikinci makamidir.




Kainatin b?t?n zerrati, m??temian ve m?nferiden, lisan-i acz ve fakr ile v?cub-u v?cud ve vahdetine sehadet ettikleri Sani-i Hakime hamdler, senalar, s?k?rler olsun. Ve kainatin tilsimini a?ip, ayatini kesif ve beyan eden Resul? ile al ve ashabina ve sair enbiya ve m?rselin ihvanina ve ibad-i salihine salat ve selamlar olsun.
Arkadas! Tabiat ve esbab, bazi insanlara s?k?r kapisini kapatip sirk ve k?f?r kapisini a?mistir. Halbuki, sirkin temeli sayisiz muhalattan kurulmus oldugundan haberleri yok. O muhalattan bir taneyi beyan edeyim ki, sirkin ne kadar fena bulundugunu k?r g?zleriyle g?rs?nler. S?yle ki:
Sirk sahibi, cehalet sarhoslugunu terk ve ilim g?z?yle k?fr?ne baktigi zaman, o k?fr? Iman ve iz'an edebilmek i?in, bir zerre-i vahideye bir ton agirliginda bir y?k y?kletmeye ve her zerrede sayisiz matbaalari icad edip tabiat ve esbabin eline vermeye ve b?t?n masnuatta b?t?n san'at inceliklerini tabiata ders vermeye muztar ve mecbur olur. Zira, hava unsurundan, mesela, herbir zerre, b?t?n nebatlar, ?i?ekler, semereler ?st?nde konup b?nyelerinde vazifesini yapmak salahiyetindedir. Eger bu zerreler, yaptiklari vazifelerde memur olup Cenab-i Hakkin emir ve iradesine tabi olduklari kafirane inkar edilirse, o zerre herhangi bir b?nyeye girse, o b?nyenin b?t?n cihazatini, keyfiyetiyle tesekk?l?n? bilmesi lazimdir. Bu bilginin o zerrede bulunmasini ancak o kafir itikad edebilir.
Maahaza, bir semere, bir secerenin bir misal-i musaggaridir. Ve o semeredeki ?ekirdek, o secerenin defter-i a'malidir. O agacin tarih-i hayati o ?ekirdekte yazilidir. Bu itibarla, bir semere secerenin tamamina, belki o secerenin nev'ine, belki k?re-i arza nazirdir. ?yleyse, bir semerenin san'atindaki azamet-i maneviyesi, arzin cesameti nisbetindedir. O zerreyi, san'at?a havi oldugu o azamet-i maneviyeyle bina eden, arzi haml ve bina etmekten aciz olmayacaktir. Acaba o kafir m?nkir, kalbinde b?yle bir k?fr? tasimakla, akil ve zeka iddiasinda bulunmasi kadar bir ahmaklik var midir?